هفتاد و چهار پيش شامى و اختلاف در پنج آيتست الحجيم و الجلود و هر دو كوفىاند و عاد و ثمود غير شامى و قوم لوط حجازى و كوفى و سماكم المسلمين مكى ابى بن كعب از سيد عالم ( ص ) روايت كرده كه هر كه سورة الحج بخواند حقتعالى او را ثواب جميع آن كسانى دهد كه حج و عمره كرده‌اند و كنند تا روز قيامت و از ابو عبد اللَّه ( ع ) مرويست كه هر كه اينسوره را در هر سه روز يك بار تلاوت كند آن سال منقضى نشود تا كه به زيارت بيت اللَّه الحرام مشرف گردد و اگر در سفر فوت شود حقتعالى او را به جنت نعيم رساند و آنچه آرزوى او باشد وى را عطا فرمايد و بدانكه چون حقتعالى ختم سورة الانبياء نمود بامر كردن بندگان بتوحيد و اعلام نمودن ايشان به آنكه پيغمبر او رحمة للعالمين است افتتاح اين سوره كرد بامر مكلفين بپرهيزيدن از شرك و مخالفت دين و ميفرمايد كه * ( بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ يا أَيُّهَا النَّاسُ ) * اى مردمان خطاب بجميع مكلفانست از مرد و زن مؤمن و كافر بنده و آزاد اما كودك و ديوانه و مغمى عليه چون كه از دايرهء تكليف خارجاند در تحت اين خطاب داخل نيستند پس ميفرمايد كه اى مردمان كه اهل تكليفيد * ( اتَّقُوا رَبَّكُمْ ) * بترسيد از عذاب پروردگار خود به جهت آن از كفر و معصيت محترز و مجتنب باشيد * ( إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ ) * بدرستى كه جنبانيدن قيامت بسرعت تمام مر زمين را * ( شَيْءٌ عَظِيمٌ ) * چيزى بزرگ و پر هول و هيبت است يا شدت روز قيامت در نهايت صعوبت است اسناد تحريك به ساعت اسناد مجازيست يا آنكه مراد تحريك ارض است در ساعت قيامت پس اضافهء زلزله به ساعت اضافهء معنويه باشد بتقدير فى يا اضافه مصدر بظرف بر اجراى آن در مجراى مفعول به كقوله تعالى بل مكر الليل و النهار و گويند كه اين زلزله قبل از طلوع شمس باشد از جانب مغرب و اين روايت از علقمه و شعبى مرويست پس اضافه آن بساعت جهت آنست كه از اشراط و علامات ساعتست و در زاد الميسر آورده كه قبل از نفخهء اولى زمين متزلزل شود و ندايى از آسمان برسد كه ( يا ايها الناس اتى امر اللَّه ) پس فزعى عظيم در خلايق پديد آمد و نزد ابن عباس و سدى و حسن اينزلزله مقارن روز قيامت باشد و نزد بعضى مراد تزلزل مردمانست نزد قضاى احكام در قيامت و تعلل امر ايشان بتقوى بفظاعة ساعت جهت آنست كه تا بعقول خود تصور آن نموده عالم شوند به اين كه ايمن نتوانند شد از آن مكر بتدرع به لباس تقوى و التزام باوامر حقتعالى و در آيه دليلست بر آنكه معدوم شيئى است و اطلاق شيئيت بر آن جايز است هم چنان كه مذهب بعضى از علماى كلامست چه با آنكه زلزلهء قيامت معدومست حقتعالى آن را شيء